FreshMail.pl

Najbardziej nie szanowaną osobą w USA jest czarna kobieta – Malcolm X . O Lemonade można powiedzieć wiele, ale to co dla publiczności było największym zaskoczeniem, to polityczne – rasowe zaangażowanie mainstreamowej artystki. Żeby zrozumieć ostatni album Beyoncé, trzeba sięgnąć do wciąż mało popularnej w Polsce, historii Afroamerykanów i ruchu praw obywatelskich. Przygotowałam krótką ściągę z filmów, książek i utworów, które pomogły mi lepiej zrozumieć ten temat. Pomogą i Tobie, jeśli chcesz wiedzieć więcej.  

17 maja 1954, Sąd Najwyższy w sprawie Olivier Brown vs. Board of Education of Topeka orzeka, że szkoły segregowane rasowo są niezgodne z prawem. 

28 sierpnia 1955, 14-letni Emmett Till zostaje zlinczowany i zamordowany za flirtowanie z białą sprzedawczynią. Proces sądowy jest drwiną z Temidy.

1 grudnia 1955, Rosa Parks zostaje aresztowana za siedzenie w autobusie na miejscu przeznaczonym dla białych.  

Bob Dylan – The Death of Emmett Till

Eyes on the Prize 

Amerykański serial dokumentalny opisujący najważniejsze wydarzenia i osoby w ruchu praw obywatelskich. Dokładnie wyjaśnia przyczyny, przebieg i znaczenie każdego z nich w dalszej perspektywie. Od razu uprzedzam, że obrazy są drastyczne i widzowie o słabszych nerwach mogą źle znieść seans. Zwłaszcza, gdy mówi się o sprawie Emmetta Tilla. Serial można znaleźć np. na YouTubie. Poniżej jeden z odcinków.

 

Luty – marzec 1956, Autherine Lucy jest pierwszą czarną studentką uczęszczającą na Uniwersytet w Alabamie. Po zamieszkach białych studentów zostaje wydalona z uczelni. 

13 listopada 1956, Sąd Najwyższy uznaje, że autobusy w Montgomery powinny być dostępny dla wszystkich na takich samach zasadach, bez względu na rasę. 

Thulani Davis – 1959

Mocna książka o dorastaniu w czasach budzącego się ruchu praw obywatelskich. Konkretniej mówiąc, Dorastaniu czarnej nastolatki, której życie przestaje się kręcić wokół chłopaków i modnych sukienek, a piętno zaczyna na nim odciskać desegregacja szkół w Little Rock w Arkansas. Już teraz można rozmyślać o Willie w kontekście private is political. Książka jest dostępna np. w Amazonie. 

Malcolm X, 1992 – reż. Spike Lee

Luty to miesiąc poświęcony pamięci Martina Luther Kinga, ale omawiając historię Afroamerykanów nie można zapomnieć o charyzmatycznym i radykalnym przywódcy – Malcolmie X. Od siebie mogę dodać, że z perspektywy czasu, wydaje mi się, że obaj z Kingiem byli potrzebni w tym samym momencie. Sam film jest biograficzny i dość dobrze pokazuje wyboistą drogę El-Hajj Malik El-Shabazz. W jego rolę wciela się niezawodny Danzel Washington.

Wrzesień 1957 – Do szkoły Little Rock Central High School zaczyna uczęszczać pierwsza w historii grupa czarnoskórych uczniów, tzw. „Dziewiątka z Little Rock”. W reakcji na publiczne protesty (Arkansas jest wówczas trzecim najbardziej segregowanym rasowo stanem amerykańskim, po Missisipi i Alabamie), Prezydent Dwight Eisenhower wysyła do miasta członków Gwardii Narodowej, by zapewnili „Dziewiątce” bezpieczeństwo i umożliwili im korzystanie z prawa do nauki.

1 lutego 1960 – Greeensboro, Północna Karolina, odbył się pierwszy strajk okupacyjny Afroamerykańskich studentów (w duchu biernego oporu), który lotem błyskawicy rozniósł się po wszystkich południowych stanach.

Malcolm X – Message to the Grass Roots 

W swojej mowie tłumaczy czym tak na prawdę jest rewolucja i pyta, czy czarni są gotowi na nią. W mocnych słowach opisuje Murzyna z plantacji i Murzyna domowego (służącego w domu) i ich rolę we współczesnym świecie. Jednocześnie nawiązuje do działalności innych liderów ruchu obywatelskiego. Bardzo, bardzo interesująca literatura! Możesz ją przejrzeć tu, lecz tylko w języku angielskim.

Nina Simone – Mississippi Goddam

Maj 1963 – Birmingham – odbywają się masowe marsze Afroamerykanów (z udziałem dzieci młodzieży) przeciwko krwawym akcjom miejscowej policji, z Bullem Connorem na czele. W sierpniu nasila się seria ataków bombowych na tle rasowym. Najdramatyczniejsze wydarzenie ma miejsca 15. sierpnia, kiedy to w zamachu bombowym przy kościele ginie czwórka dzieci.

21 czerwca 1964 – czwórka aktywistów z ruchu praw obywatelskich ginie w niewyjaśnionych okolicznościach w Neshoba County w Mississippi. Prokurator generalny Kennedy i prezydent Johnson wysyłają FBI na poszukiwania, jak się później okazuje, zamordowanych mężczyzn.

Anthony Grooms – Bombingham

Opowieść afroamerykańskiego żołnierza, który podczas walk w Wietnamie traci przyjaciela. Jest to dla niego punkt wyjściowy do rozważań nad burzliwym dzieciństwem, które przeżył (bardzo trafne słowo) w Birmingham. Dopiero przez pryzmat śmierci towarzysza broni wraca do tragicznych historii jego najbliższych. Lektura o tyle interesująca, iż podkreśla doświadczenia młodego czarnego chłopaka, który przelewa krew w dalekim Wietnamie za kraj, który nie uważa go za swojego obywatela. Książka dostępna na Amazonie. 

Służące, 2011 – reż. Tate Taylor

Lata 60. XX wieku. Młoda dziennikarka rozpoczyna swoją karierę od spisywania historii czarnoskórych służących. Choć początki są trudne, z czasem odkrywa, że jej teksty mają wielką moc. Film arcyciekawy, choć zebrał również krytykę za motyw white savior, w którym biała osoba odkrywa samego siebie poprzez ratowanie z opałów nieporadnych Czarnych.

 

Kamerdyder, 2013 – reż. Lee Daniels

Wszystko zaczyna się od poszukiwań dziennikarza Wila Haygooda, prawdziwej reporterskiej perełki, a czas jest ważny – zbliżają się wybory prezydenckie w USA – jest rok przełomowy 2008, ale nikt jeszcze o tym nie wie. Przypadkiem znajduje niesamowitą historię Eugene Allena, czarnoskórego kamerdynera służącego w Białym Domu od 1952 r. (prezydenci: Truman, Eisenhower, Kennedy, Johnson, Nixon, Ford, Carter, Reagan!). Opisuje ją na łamach Washington Post, dając tym samym nie tylko niezwykłą postać, ale także przyczynek do filmu Kamerdyner, w reżyserii Lee Danielsa. W adaptacji pojawiają się takie gwiazdy jak Oprah Winfrey, Alan Rickman, Forest Whitaker, Mariah Carey,  Cuba Gooding Jr., John Cusack, Lenny Kravitz, Jane Fonda, Robin Wiliams. Sama zaś fabuła to wciągający opis przemian społecznych obserwowanych z pogranicza między lojalnością i pracowitością a swobodą praw.

 

Mississippi w ogniu, 1988 – reż. Alan Parker

21 czerwca 1964 trzech aktywistów Freedom Summer ginie w niewyjaśnionych okolicznościach w Neshoba County, Mississippi. Prokurator generalny Robert Kennedy i prezydent Lyndon B. Johnson zlecają odnalezienie mordercy/-ów jak najszybciej. Film rozpoczyna spotkanie dwóch agentów FBI (Gene Hackman i Williem Dafoe), każdy z innym doświadczeniem. Jeden z nich to człowiek z Północy miłujący zasady, drugi spędził większość życia na południu Stanów i wie jak „rozmawiać”. Wciągająca akcja, mroczny klimat, wkurwiająca narracja Ku Klux Klanu.

 

10 grudnia 1964 – Martin Luther King otrzymuje nagrodę Pokojowego Nobla.

21. lutego 1965 – Malcolm X zostaje zastrzelony na wiecu w Harlemie, na którym to miał przedstawić status Organizacji Jedności Afroamerykańskiej. Za zamachem stoją członkowie Narodu Islamu, którzy nie pogodzili się z opuszczeniem przez Malcolma tej organizacji.

Marzec 1965 – 80 kilometrów między Selmą a Montgomery staje się najkrwawszą drogą w stanach. Przemarsz w sprawie zakończenia dyskryminacji rasowej w kwestii głosowania zbiera krwawe żniwo – ginie James Reeb, Jimmie Lee Jackson, a sami protestujący są wielokrotnie atakowani. By przywrócić porządek zostaje ściągnięta gwardia narodowa.

6. sierpnia 1965 – zostaje podpisany Akt Głosowania, który ma zakończyć dyskryminację rasową przy urnach.

4. kwietnia 1958 – Martin Luther King zostaje zastrzelony w Lorraine Motel (Memphis) przez białego snajpera. Wydarzenie rozpoczyna zamieszki w ponad 100 miastach USA. 

Na koniec, by nieco Cię rozchmurzyć, polecam obejrzeć sobie show Dave’a Chappelle, stand-upera. W zabawnym tonie opowiada o rzeczywistości czarnoskórych Amerykanów. Uczulam na okazjonalne wulgaryzmy i nawiązania do seksu. Stand-up rządzi się swoimi prawami. Ten poniżej obejrzałam na Netflixie.

 

Chcę dostawać słodkie maile od Meg!

Zapisuję się na newsletter. Wypiszę się, gdy tylko zechcę.

FreshMail.pl